Shqipëria si “Bright Spot” Ekonomik në BE – Analiza e Erik Akse

Procesi i integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian nuk është më thjesht një objektiv politik, por një projekt konkret transformimi ekonomik dhe institucional. Në këtë kontekst, Erik Akse, themelues i Impact Assessment Institute, ndan mendimet e tij mbi prioritetet që vendi duhet të vendosë për të përshpejtuar integrimin dhe për të krijuar një ekonomi konkurruese dhe të qëndrueshme. Sipas Akse, Shqipëria ka avantazhe reale, si kultura e fortë sipërmarrëse, potenciali i madh bujqësor dhe mundësia e zhvillimit të agroturizmit si një markë kombëtare. Megjithatë, ai thekson se sfida kryesore mbetet përmirësimi i klimës së biznesit përmes reduktimit të burokracisë, digjitalizimit të plotë, stabilizimit të rregullave dhe mbajtjes së një strukture taksash konkurruese. Kjo, thotë ai, do të krijojë parashikueshmëri dhe siguri për investitorët, duke i bërë ata pjesë të një rritjeje ekonomike afatgjatë. Bujqësia është një tjetër fushë kyçe. Shqipëria ka traditë të pasur dhe potencial të madh për prodhime premium, por siguria ushqimore mbetet një pengesë. Akse sugjeron përmirësime praktike: ftohje dhe ruajtje më të mira, trajtim higjienik, gjurmueshmëri dhe standarde të qarta, të cilat kërkojnë investim, por rrisin cilësinë, reduktojnë humbjet dhe forcojnë besimin te produktet vendase. Për të pasur sukses në tregun e BE-së, standardet e sigurisë ushqimore janë të panegociueshme dhe kultura e respektimit të tyre duhet të bëhet pjesë e çdo veprimtarie. Agroturizmi është një mundësi reale për Shqipërinë. Ushqimi lokal, mikpritja dhe lidhja me prodhuesit mund të krijojnë një përvojë premium dhe të zhvillojnë një markë të fortë afatgjatë, që sjell të ardhura për zonat rurale. Çelësi është besueshmëria: marketing i ndershëm, cilësi e qëndrueshme dhe zbatim rigoroz i standardeve. Një nga gabimet që Shqipëria duhet të shmangë është mungesa e koordinimit mes qeverisë dhe sektorit privat. Sipas Akse, dialogu efektiv dhe i strukturuar është vendimtar për të arritur reformat e duhura, për të negociuar me BE-në dhe për të përfituar nga procesi i integrimit. Praktika e Impact Assessment mund të ndihmojë në përmirësimin e zbatimit, shmangien e surprizave dhe forcimin e bashkëpunimit mes institucioneve dhe biznesit. Libri i fundit i Akse fokusohet tek funksionimi praktik i institucioneve të BE-së, duke ofruar udhëzime për zyrtarët, bizneset dhe OJQ-të se si të ndikojnë dhe të veprojnë brenda procesit të vendimmarrjes europiane. Ai beson se me një klimë të shëndetshme biznesi dhe zbatim të fortë, Shqipëria mund të bëhet një “bright spot” ekonomik në BE dhe një shembull frymëzues për shtetet e tjera anëtare.