Ligji për DPO-të

Besa Velaj, Drejtore e Kabinetit të Komisionerit për të Drejtën e Informimit dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale, thekson rëndësinë e caktimit të një Nëpunësi për Mbrojtjen e të Dhënave (DPO) për çdo biznes, duke shmangur riskun ligjor, financiar dhe reputacional. Ajo shpjegon se ligji i ri nr. 124/2024 nuk është thjesht një përditësim teknik, por një ndryshim kulture për kompanitë shqiptare, ku DPO-ja është një nga risitë kryesore, duke u bërë një element kyç edhe në sektorin privat. Sipas Velaj, DPO-ja është figura kyçe që garanton përputhshmërinë me ligjin dhe zbatimin e parimit të përgjegjshmërisë. Ligji përcakton qartë rastet kur ky rol është i detyrueshëm, kriteret që duhet të plotësojë dhe detyrat që ka. Roli i DPO-së është kryesisht këshillimor dhe monitorues: ai udhëzon kompaninë mbi mënyrën e përpunimit të të dhënave personale, trajnon stafin, monitoron respektimin e ligjit dhe bashkëpunon me autoritetin mbikëqyrës. Në praktikë, DPO-ja funksionon si një “busull” ligjore brenda kompanisë. Ligji i bën të detyrueshëm DPO-të për autoritetet publike dhe për subjektet private që përpunojnë të dhëna sensitive ose kryejnë monitorim sistematik në shkallë të gjerë, përfshirë strukturat spitalore, klinikat private dhe institucionet financiare. Megjithatë, Velaj sugjeron se edhe bizneset që nuk bien direkt nën këto kritere duhet të konsiderojnë emërimin e një DPO-je të aftë, pasi kjo është një dëshmi e përputhshmërisë dhe rrit besueshmërinë. Roli mund të ushtrohet edhe nga një ekspert i jashtëm përmes kontratave shërbimi, duke qenë një zgjidhje praktike për bizneset e vogla dhe të mesme. Velaj thekson se prania e DPO-së ndihmon drejtpërdrejt në reduktimin e riskut ligjor dhe financiar dhe parandalon dëmet reputacionale që mund të lindin nga rrjedhjet e të dhënave. Një element kritik është pavarësia: DPO-ja nuk duhet të ketë role vendimmarrëse në përpunimin e të dhënave, pasi kjo do të cenonte efektivitetin e tij. Përputhja me standardet europiane, të ngjashme me GDPR, krijon një avantazh konkurrues për bizneset shqiptare, duke ofruar siguri dhe transparencë ndaj konsumatorëve dhe partnerëve ndërkombëtarë. Velaj këshillon CEO-t dhe pronarët e kompanive që të mos e shohin DPO-në si formalitet apo kosto, por si investim strategjik në trajnim, mbështetje organizative dhe burime, që kursen kohë dhe para dhe mbron reputacionin e kompanisë. Në fund, ajo përfundon se mbrojtja e të dhënave është mbi të gjitha çështje besimi, dhe besimi është kapitali më i çmuar i çdo biznesi.