Andrés Rodríguez-Pose nga ‘’London School of Economics’’: Pse Shqipëria duhet të ndalojë së kopjuari modelet e zhvillimit

Zhvillimi ekonomik lexohet përmes territorit, institucioneve dhe aftësisë së një vendi për të mos rënë në tundimin e kopjimit. Ai e trajton zhvillimin përmes konceptit të “gjeografisë së ekonomisë”, duke theksuar se suksesi nuk varet vetëm nga kapitali ose investimet, por nga cilësia e institucioneve, niveli i besimit social dhe aftësia për të përfshirë territoret në mënyrë të balancuar. Sipas tij, Shqipëria duhet të përdorë potencialin e saj njerëzor dhe ekonomik duke luajtur “letrat e veta”, jo duke imituar vende më të avancuara. Kopjimi i modeleve që nuk lidhen me kapacitetet lokale krijon atë që ai e quan “miopi territoriale”: mosmobilizim të forcave vendore dhe investime të shkëputura nga ekonomia reale. Projekte të mëdha infrastrukturore ose komplekse të importuara pa lidhje me territorin mund të kthehen në “elefantë të bardhë”, pra në investime të kushtueshme me ndikim të kufizuar. Rodríguez-Pose argumenton se Shqipëria duhet të mësojë nga modelet e huaja, por t’i përshtatë ato me realitetin, sektorët dhe aftësitë e veta. Institucionet formale dhe joformale kanë rol përcaktues: qytetarët dhe investitorët duhet të kenë besim te administrata, gjykatat, policia dhe sistemi. Përfundimisht, teksti paralajmëron se zhvillimi i qëndrueshëm nuk ndërtohet duke kopjuar, por duke identifikuar avantazhet vendore dhe duke krijuar institucione që i kthejnë ato në mundësi reale për gjithë territorin.