Nga RCC tek OBSH, Majlinda Bregu mbi shëndetin publik si front strategjik global dhe sfidën e Shqipërisë për të mos humbur dritaren historike të BE-së

Majlinda Bregu, ish-ministre e Integrimit dhe një nga figurat më të njohura të bashkëpunimit rajonal, ka zgjeruar angazhimin e saj ndërkombëtar nga drejtimi i Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal (RCC) deri te pjesëmarrja në Komisionin Paneuropian për Klimën dhe Shëndetin pranë Organizatës Botërore të Shëndetësisë në Europë. Në një intervistë për BusinessMag, ajo argumenton se shëndeti publik nuk mund të trajtohet më si një çështje sektoriale, por si një front strategjik global i lidhur drejtpërdrejt me klimën, ekonominë dhe sigurinë. Bregu shpjegon se përfshirja e saj në këtë komision erdhi pas një bashkëpunimi të gjatë me OBSH-në gjatë kohës kur drejtonte RCC-në, veçanërisht në kuadër të Agjendës së Gjelbër për Ballkanin Perëndimor. Gjatë pandemisë, RCC ndërmori edhe një iniciativë të veçantë rajonale për shëndetin mendor të të rinjve, një qasje që në atë kohë konsiderohej inovative edhe në nivel europian. Sipas saj, rritja e rasteve të sëmundjeve kronike, ndotja e ajrit dhe ndikimi i pesticideve apo faktorëve mjedisorë e bëjnë gjithnjë e më të dukshme lidhjen mes klimës dhe shëndetit. Ajo thekson se shumë vende ende nuk ofrojnë transparencë të mjaftueshme për çështje si cilësia e ajrit, ndërsa Bashkimi Europian kërkon që nga viti 2026 shtetet anëtare të publikojnë një indeks të qartë dhe të përditësuar të cilësisë së ajrit për qytetarët. Për Bregun, kjo tregon se pasojat e ndotjes dhe faktorëve mjedisorë nuk janë më abstrakte, por çështje konkrete të shëndetit publik. Në analizën e saj, një nga boshllëqet më të mëdha të sistemeve shëndetësore lidhet me investimin në kapitalin njerëzor. Në shumë vende të zhvilluara, shpenzimet për shëndetin arrijnë 8–12% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, ndërsa në Shqipëri shpenzimet publike për shëndetësinë ishin rreth 2.8% e PBB-së në vitin 2024. Bregu argumenton se investimi në njerëz është thelbësor për rritjen ekonomike, veçanërisht në shoqëri që përballen me emigracionin e të rinjve dhe plakjen e popullsisë. Ajo vë në dukje gjithashtu se sektori i shëndetësisë ka një ndikim të rëndësishëm në punësimin e grave, të cilat përbëjnë mbi 70% të fuqisë punëtore globale në këtë fushë, por mbajnë vetëm një pjesë të vogël të pozicioneve drejtuese. Sipas saj, rritja e përfaqësimit të grave në lidership nuk është vetëm çështje barazie, por edhe një mënyrë për të përfituar nga potenciali i plotë profesional dhe menaxherial. Në Ballkanin Perëndimor, sfidat e sistemeve shëndetësore janë të shumta: financim i pamjaftueshëm, emigrimi i mjekëve dhe infermierëve, pabarazitë territoriale dhe infrastruktura e vjetëruar. Bregu thekson se këto probleme nuk janë vetëm shëndetësore, por edhe ekonomike, pasi ndikojnë në zhvillimin dhe konkurrueshmërinë e rajonit. Një hap i rëndësishëm drejt bashkëpunimit rajonal ishte marrëveshja për njohjen e ndërsjellë të profesioneve shëndetësore, e arritur gjatë kohës kur ajo drejtonte RCC-në. Ajo vlerëson edhe rolin e transformimit digjital në uljen e pabarazive në shëndetësi, megjithëse thekson se teknologjia nuk mund të zëvendësojë përgjegjësinë politike dhe vendimmarrjen strategjike. Sa i përket rolit të grave në politikë dhe lidership, Bregu argumenton se gratë shpesh sjellin një perspektivë më të afërt me realitetin social dhe me politikat që lidhen me familjen, mirëqenien dhe parandalimin. Megjithatë, ajo thekson se lidershipi nuk lidhet vetëm me gjininë, por me kompetencën, integritetin dhe guximin për të ndryshuar status quo-në. Në fund, Bregu ndalet edhe te procesi i integrimit europian. Sipas saj, Bashkimi Europian po përballet me sfida të mëdha gjeopolitike, por zgjerimi mbetet një projekt i rëndësishëm për sigurinë dhe stabilitetin e kontinentit. Ballkani Perëndimor nuk duhet parë si periferi e Europës, por si pjesë e arkitekturës së saj strategjike. Për Shqipërinë, ajo nuk sheh një datë të vetme për anëtarësimin, por një proces gradual dhe të përshpejtuar drejt integrimit të plotë. Bregu thekson se vendi duhet të tregojë përgjegjësi politike dhe vizion afatgjatë për të mos humbur këtë mundësi historike.